تبلیغات نیوز- سعید میرشاهی: جام جهانی ۲۰۲۶ برای میلیونها نفر با سوت آغاز مسابقه، گلها و هیجان سکوها معنا پیدا میکند، اما برای محسن رحمانی، هنرمند نقاش ایرانی و استاد دانشگاه، این رویداد جهانی از جایی دیگر آغاز شده است؛ از سکوت محوطه ششقدم، از درختانی که روی چمنهای فوتبال روییدهاند و از تنهایی ستارههایی که زمانی جهان برای شان ایستاده بود.
حاصل این نگاه، نمایشگاه «تنها در شش قدم» است؛ پروژهای هنری که همزمان با جام جهانی، از ایران آغاز شد و اکنون در سه کشور میزبان این رقابتها، کانادا، آمریکا و مکزیک، به نمایش در می آید. اتفاقی کمسابقه که هنر یک هنرمند ایرانی را درست در متن بزرگترین رویداد ورزشی جهان قرار داده است.
در روزهایی که نگاه میلیاردها نفر به ورزشگاههای جام جهانی دوخته شده، رحمانی مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. او فوتبال را نه از زاویه رقابت و قهرمانی، بلکه از منظر سرنوشت انسانهایی روایت میکند که روزی در مرکز تشویقها بودند و امروز با پایان دوران حرفهای، در سکوت و انزوا زندگی میکنند.
همین نگاه، «تنها در شش قدم» را از یک نمایشگاه نقاشی فراتر میبرد و آن را به روایتی شاعرانه از فوتبال، شهرت و تنهایی تبدیل میکند.
روایت محسن رحمانی از ایده شکلگیری «تنها در شش قدم» و پشتصحنه این پروژه بینالمللی که پیشتر در گفتوگو با ایسنا نیز مطرح شده بود، در گزارش تبلیغات نیوز از نگاهی دیگر بازخوانی شده است.
از زمین فوتبال تا بوم نقاشی
برای محسن رحمانی، هنرمند ایرانی از دیار مشهد، فوتبال، علاوه بر سوژه هنری، بخشی از زندگی اوست. پیش از آنکه وارد دانشگاه هنر شود، سالهایی از جوانی خود را در زمین فوتبال سپری کرده و همین تجربه زیسته، بعدها به زبان نقاشی ترجمه شده است.
شاید به همین دلیل، آثار او بیش از آنکه درباره توپ، دروازه یا مسابقه باشند، راوی انسانهایی هستند که فوتبال، همه زندگیشان بوده است؛ فوتبالیستهایی که با پایان دوران بازی، ناگهان از مرکز توجه کنار میروند؛ گویی پس از سالها تشویق، جهان آنها را به حال خود رها میکند.
رحمانی این وضعیت را با زبانی تصویری روایت میکند؛ درختانی که در دل زمین فوتبال ریشه دواندهاند، طبیعتی که آرامآرام جای هیاهوی ورزشگاه را میگیرد و تنها نشانههایی از تیرک دروازه و محوطه ششقدم باقی مانده است. تصویری که بیش از هر چیز، یادآور گذر زمان است.
«تنها در شش قدم»؛ عنوانی با یک جهان معنا
نام نمایشگاه نیز دقیقاً از همین نگاه میآید: «شش قدم»، کوچکترین و حساسترین محدوده زمین فوتبال است؛ جایی که سرنوشت بسیاری از مسابقات رقم میخورد، اما در آثار رحمانی، این فضا دیگر محل گل زدن نیست، بلکه آغاز تنهایی است.
او تنهایی فوتبالیستها را به گفته خودش با الهام از فضای رئالیسم جادویی به تصویر کشیده؛ جهانی که ردپای ادبیات در آن به وضوح دیده میشود. از جهانهای وهمآلود مارکز تا هزارتوهای بورخس، همه در پسزمینه این مجموعه حضور دارند. اینها نه برای روایت داستان، بلکه برای ساختن فضایی است که در آن مرز میان واقعیت، خاطره و خیال از میان میرود.
در این روایت، تنهایی میتواند از کنار یک زمین فوتبال در مشهد آغاز شود و تا ورزشگاههای افسانهای جهان، از المپیک رم و سانتیاگو برنابئو گرفته تا ماراکانا و لابومبونرا تداوم یابد. در این ورزشگاه ها، خاطره ستارهها هنوز در ذهن هواداران زنده است، اما خود آنها سالهاست از متن فوتبال فاصله گرفتهاند.
چهار کشور، یک روایت
آنچه این پروژه را متمایز میکند، به جز مضمون آن، گستره اجراست.
رحمانی از ماهها پیش برنامهریزی کرده بود تا آثارش همزمان با جام جهانی ۲۰۲۶ در چهار کشور، ابتدا ایران و سپس سه میزبان اصلی مسابقات کانادا، آمریکا و مکزیک به نمایش در آید.
نمایشگاه نخست در اواخر خردادماه و همزمان با آغاز جام جهانی در ایران برگزار شد و پس از آن، آثار راهی آمریکای شمالی شدند تا در طول برگزاری مسابقات، به ترتیب در کانادا، آمریکا و در نهایت، مکزیک میزبان علاقهمندان باشند.
همزمانی این نمایشگاه با بزرگترین رویداد فوتبالی جهان، ارزش پروژه را دوچندان کرده است؛ زیرا نخستین بار است که یک هنرمند ایرانی با برنامهریزی منسجم، آثار خود را دقیقاً در زمان برگزاری جام جهانی و در کشورهای میزبان آن به نمایش میگذارد. این اقدام هنر ایران را در متن یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی و ورزشی جهان قرار می دهد.
۱۲۰ تابلو؛ شش ماه زندگی
برای خلق این مجموعه، رحمانی نزدیک به شش ماه زمان و به گفته خودش، گاهی بیش از ۱۵ ساعت کار مداوم را تجربه کرده است.
نتیجه این تلاش، خلق ۱۲۰ اثر نقاشی است؛ آثاری که ۴۸ تابلو از آنها در نمایشگاه ایران ارائه شد. این عدد، بیدلیل انتخاب نشده و اشاره نمادین به ۴۸ تیم حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ دارد. سایر آثار نیز در سه کشور میزبان مسابقات به نمایش گذاشته شدهاند.
او در این مجموعه از ترکیب اکریلیک، خودکار، لاک غلطگیر و قلم فلزی استفاده کرده تا بافتی متفاوت خلق کند. این تکنیک در کنار فضای شاعرانه آثار، هویت بصری ویژهای به نمایشگاه داده است.
طبیعتی که مرز نمیشناسد
یکی از دشوارترین بخشهای این پروژه، خلق طبیعتی بوده که هم برای مخاطب ایرانی و هم برای مخاطبان آمریکای شمالی آشنا باشد.
این هنرمند ایرانی، برای رسیدن به این هدف، صدها تصویر از طبیعت قاره آمریکا را مطالعه کرده و در کنار آن از مناظر اطراف مشهد و نیشابور نیز الهام گرفته است. نتیجه، جهانی است که مرزهای جغرافیا را کنار میزند و درختان میتوانند همزمان ایرانی، کانادایی، آمریکایی یا مکزیکی باشند. او تلاش کرده هیچ دو اثری شبیه یکدیگر نباشند؛ همانگونه که سرنوشت هیچ فوتبالیستی نیز تکرار دیگری نیست.
خلق اثر در سایه بحران
اجرای چنین پروژهای در شرایط عادی نیز آسان نیست، اما برای رحمانی، دشواریها به مراتب بیشتر بود. همزمان با آمادهسازی نمایشگاه، شرایط آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اسفندماه 1404 (فوریه 2026)، اختلالهای ارتباطی و قطع شدن اینترنت، هماهنگی با برگزارکنندگان خارج از کشور را با مشکلات فراوانی روبهرو کرد. حتی در مقطعی تصور میشد امکان ارسال آثار از بین رفته باشد، اما در نهایت، نقاشیها با نخستین پرواز به کانادا رسیدند و از آنجا راهی آمریکا و مکزیک شدند.
عبور از این موانع، ارزش این پروژه را فراتر از یک نمایشگاه هنری میبرد، زیرا پشت هر تابلو، داستانی از پایداری، برنامهریزی و باور به امکان گفتوگوی فرهنگی وجود دارد.
مخاطبانی که شاید روزی خود را در این قابها ببینند
رحمانی امیدوار است جوانانی که زندگی خود را با فوتبال تعریف میکنند، یعنی کسانی که شاید هنوز به پایان مسیر فکر نکردهاند. مخاطبان اصلی این آثار باشند.
او حتی آرزو میکند روزی فوقستارههایی مانند لیونل مسی و کریستین رونالدو نیز این مجموعه را ببینند؛ فوتبالیستهایی که اکنون در سالهای پایانی دوران حرفهای خود قرار دارند و شاید بیش از هر کس مفهوم «تنها در شش قدم» را لمس کنند.
هنر، زبان مشترک فوتبال
جام جهانی هر چهار سال یکبار برگزار میشود و خاطره گلها و قهرمانانش، دیر یا زود در تاریخ ثبت خواهد شد، اما هنر، روایت دیگری از این رویدادها میسازد که نه با نتیجه مسابقه، بلکه با احساس انسانها ماندگار میشود.
«تنها در شش قدم» نیز از جنس این احساس است؛ نمایشگاهی که فوتبال را از زمین مسابقه بیرون آورده و به قلمرو هنر کشانده است. این پروژه نشان میدهد یک هنرمند ایرانی میتواند با نگاهی شخصی و خلاقانه، بزرگترین رویداد ورزشی جهان را به بستری برای گفتوگوی فرهنگی تبدیل کند.
در میانه روزهایی که جهان سرگرم تماشای جام جهانی است، آثار محسن رحمانی یادآوری میکنند پشت هر سکو، هر تشویق و هر جام، انسانهایی ایستادهاند که روزی باید با سکوت، خاطره و تنهایی کنار بیایند و شاید هنر، بهترین زبان برای روایت همین لحظات نادیده باشد.
