زندگی شهری امروز، بهویژه در کلانشهرها، با مفاهیم سنتی جابهجایی تعریف نمیشود. ترافیک، آلودگی هوا، افزایش هزینههای حملونقل عمومی و تعدد تاکسیهای اینترنتی، شهروندان را به تردد کمهزینه، پاک و سالم برای رفتوآمدهای روزمره سوق داده است. در این میان، دوچرخه، بهعنوان ابزار حملونقل جایگزین و سبک زندگی پایدار، اهمیت ویژهای یافته است. اکنون پرسش این است که زیرساختهای حقوقی و بیمهای تا چه میزان با این روند همگام شدهاند؟
• جهان: رکابزنی زیر سایه نهادهای بیمهگر
در بسیاری از کشورهای پیشرفته، دوچرخهسواری، بخش جداییناپذیر از فرهنگ شهری و حملونقل پایدار است. بر اساس گزارش مؤسسه تحلیل سیاستگذاری حملونقل هلند (KIM)، ۲۸ درصد سفرهای داخلی این کشور، با دوچرخه انجام میشود. همچنین طبق گزارش The Local، حدود 81 درصد بزرگسالان دانمارکی، حداقل یک دوچرخه دارند.
در این کشورها، زیرساختهای حمایتی دوچرخهسواران، فقط مسیرهای ویژه، ایستگاههای پارک و قوانین حمایتی ترافیکی را شامل نمیشود، بلکه بیمهنامههای مخصوص برای پوشش ریسک ناشی از دوچرخهسواری طراحی شدهاند. در کشورهای اروپایی، بیمههای مسئولیت مدنی دوچرخهسوار، سرقت، آسیب بدنی و حتی تصادف با اشخاص ثالث در دسترس است. برای نمونه، شرکتهای بیمه Allianz (آلمان) و AXA (فرانسه)، بستههای کامل بیمهای برای دوچرخهسواران دارند که حتی خسارت وارده به لباس یا تجهیزات دوچرخهسواری را هم تحت پوشش قرار میدهد.
• ایران: ابتکار ملت برای حمایت از دوچرخهسواران
هرچند اطلاعات دقیقی از آمار دوچرخهسواری در حملونقل شهری ایران وجود ندارد، اما طبق دادههای غیررسمی و اظهارات برخی مسئولان شهری، میانگین سهم سفر با دوچرخه در شهرهای کشور، زیر یک درصد است!
بااینحال، در سالهای اخیر، تغییرات فرهنگی، دغدغههای زیستمحیطی و فشار اقتصادی ناشی از تورم، موجب رشد تدریجی استفاده از دوچرخه در شهرهای ایران شده است. تهران، اصفهان، مشهد و تبریز، پروژههای دوچرخه اشتراکی را آغاز کردهاند. هرچند چالشهایی مانند کمبود مسیرهای ایمن، فرهنگسازی ناکافی و عدم حمایت قانونی هنوز پابرجاست، اما روندهای مثبت در حال شکلگیری است. با این همه، پوشش بیمهای برای راکبان فعلی دوچرخه در ایران، سالها مغفول مانده بود.
از اینرو، بیمه ملت با شناخت درست از روندهای نوین زندگی شهری و نیاز فزاینده به امنیت دوچرخهسواران، برای نخستین بار بیمهنامه اختصاصی «راه سبز ملت» را ارائه کرد. این بیمهنامه که محصول تخصصی بیمه ملت در عرصه توسعه فرهنگ حملونقل پاک است، مجوز رسمی از بیمه مرکزی دارد و بهصورت انحصاری توسط این شرکت عرضه میشود.
• راه سبز ملت، در مسیر آرامش و امنیت
بیمهنامه راه سبز ملت، چند ویژگی کلیدی دارد که کاربرد آن را برای دوچرخهسواران دوچندان میکند. نخست اینکه این بیمهنامه، خسارات جانی دوچرخهسواران را پوشش میدهد و در صورت بروز حادثه، هزینههای درمانی و غرامتهای مرتبط پرداخت میشود. همچنین، این بیمه مسئولیت مالی دوچرخهسوار در قبال خسارت به دیگران را بر عهده میگیرد. اهمیت این پوشش بیمهای در آن است که در محیطهای شهری، احتمال برخورد با عابران و وسایل نقلیه، زیاد است.
پوشش سرقت دوچرخه نیز از دیگر مزایای این بیمه است. با توجه به قیمت بالای دوچرخههای حرفهای، بیمه ملت با این بیمهنامه، امنیت سرمایه بیمهگزاران را تضمین میکند. علاوه بر اینها، پوششهای خاص برای ورزشکاران حرفهای و شرکتکنندگان تورهای دوچرخهسواری فراهم شده که ریسکهای ویژه این گروه را نیز شامل میشود. این محصول بیمه ملت، با ترکیب جامع پوششها، به نخستین بیمهنامه کامل دوچرخه در ایران تبدیل شده است.
• چرا راکبان دوچرخه به بیمه نیاز دارند؟
افزایش دوچرخهسواران حرفهای، علاقهمندان به ورزش در فضای باز و کاربرانی که برای تردد شغلی یا تحصیلی از دوچرخه استفاده میکنند، طراحی و تدوین چارچوبهای حمایتی جدید بیمهای را ضروری ساخته است، زیرا این مُد حملونقلی، بهرغم مزایای متعدد، در معرض ریسکهای زیر قرار دارد:
1. تصادف با وسایل نقلیه موتوری: در نبود زیرساختهای شهری مناسب، بهویژه مسیرهای اختصاصی، استفاده از دوچرخه در معابر شهری با خطر تصادف با خودروها و موتورسیکلتها همراه است. گزارشها نشان میدهد درصد بالایی از سوانح مرتبط با دوچرخه، در کشورهایی با ضعف زیرساختی، ناشی از برخورد با وسایل نقلیه پرسرعت است.
2. ریسک بالای سرقت: قیمت دوچرخههای شهری و ورزشی بهویژه مدلهای حرفهای، در بازار به دهها میلیون تومان میرسد. این در حالی است که حفاظت مؤثر از این وسایل در اماکن عمومی، حتی با وجود قفلهای امنیتی، با چالش جدی مواجه است. سرقت دوچرخه، یکی از رایجترین تهدیدهایی است که بیمهنامهها میتوانند برای آن راهحل ارائه کنند.
3. احتمال آسیبهای جسمی: زمینخوردگی، تصادف با موانع شهری یا برخورد با عابر پیاده، از حوادث رایج برای دوچرخهسواران است. این موضوع میتواند منجر به آسیبهای فیزیکی از شکستگی استخوان تا صدمات جدی به سر و گردن شود. در این موارد، جبران هزینههای درمان، بدون پوشش بیمهای سنگین خواهد بود.
4. مسئولیتهای حقوقی و مالی در قبال اشخاص ثالث: برخلاف تصور رایج، مسئولیتهای قانونی دوچرخهسواران صرفاً محدود به خودشان نیست. در صورت بروز حادثه و ایجاد خسارت برای شخص یا اموال دیگران، دوچرخهسوار در صورت مقصر بودن، ملزم به پرداخت دیه، غرامت یا هزینههای حقوقی است.
• از بیمه تا باور: مسیر یکسان اقتصاد و سلامت
فراتر از مزایای فنی و پوششهای مالی، این بیمهنامه نقش مؤثری در ترویج فرهنگ دوچرخهسواری دارد. بیمه زاه سبز ملت، نهتنها باعث اعتماد و دلگرمی دوچرخهسواران میشود، بلکه به نهادهای شهری پیام میدهد که بنگاههای اقتصادی، در راستای مسئولیت اجتماعیشان حاضر به سرمایهگذاری در زیرساختهای فرهنگی و سلامتمحور هستند.
همچنین ارائه این محصول میتواند منجر به افزایش ثبتنام در طرحهای دوچرخه اشتراکی، ارتقای حس مسئولیتپذیری در دوچرخهسواران و کاهش بار حوادث شهری، از جمله هزینههای اجتماعی و پزشکی شود که برای دولتها، اهمیت ویژهای دارد.
ابتکار بیمهنامه راه سبز ملت، نوعی تغییر نگاه به سبک زندگی آیندهمحور و توسعه حملونقل پاک است. در دنیایی که مسیرهای شهری، شلوغتر و آلودهتر میشود، دوچرخه، یک فلسفه زندگی سالم، آرام و مسئولانه است، اما برای پیمایش با آرامش، نیازمند توسعه ابزارهای حمایتی مانند بیمه است.
بیمه ملت با معرفی این بیمهنامه نوآورانه نشان داد هم به روندهای جهانی، واقف است و هم با درک نیازهای نوظهور جامعه، قادر است راهکارهای اختصاصی، متناسب با فرهنگ و زیرساخت داخلی طراحی کند و تجربه امن، ایمن و آسوده برجای بگذارد.
