اظهارات دکتر محمدرضا مانی یکتا مدیر اداره نظارت بر نظام های پرداخت بانک مرکزی در یک میزگرد تخصصی بانکی درباره دلایل مخالفت بانک مرکزی با کش لس های سیار اندرویدی که این روزها در بین مردم و فروشندگان عادی نیز گسترش یافته،نشان می دهد بازاریابان این دستگاه ها از تبلیغات دروغ در آگهی های شان برای فروش کش لس استفاده می کنند. گزیده این اظهارات را بخواتید:
قدمت دستگاه های خودپرداز در جهان و ایران
دستگاههای خودپرداز، اواخر دهه 1970 میلادی، ظهور پیدا کردند. هدفشان این بود که وقتی شعب بانکی خارچ از سرویس هستند، یعنی پایان ساعت اداری، کاری یا روزهای تعطیل، امکان دریافت و پرداخت وجه نقد و خدمات دیگر از طریق ابزارهایی مانند کارت برای مشتریان فراهم کنند.
در کشور ما هم از اواخر دهه 1350 و اوایل دهه 1360، اولین خودپردازها به صورت مداربسته و کلوزلوپ در شبکه بانکی مستقر شدند و توسعه پیدا کردند. دهه 1380 اوج خودپردازها بود و تقریبا بخش زیادی از شبکه بانکی بعد از اینکه عضو شبکه شتاب شدند، خدمات خودپرداز و به تناسب آن، خدماتی مانند انتقال وجه سهجانبه توسعه پیدا کرد؛ انتقال وجه سهجانبه یعنی افراد بتوانند خدمات انتقال یا دریافت وجه نقد را از یک خودپرداز غیر از خودپرداز خودشان و حتی غیر از خودپرداز بانک مبدا و مقصد دریافت کنند. این کار با تغییر شبکه شتاب ارائه شد، این تجهیزات خدمت قابل توجه و قابل ملاحظهای به مردم ارائه دادند.
آمار دسنگاه های خود پرداز
الان حدود 70 هزار دستگاه خودپرداز نقدی در کل کشور در حال سرویسدهی داریم. در کنار دستگاه خودپرداز نقدی، در همهجای دنیا، به کرات مواردی پیش میآمد که مردم نیازی نداشتند وجه نقد دریافت کنند ولی باید در کنار کسانی در صف دریافت وجه نقد بودند، قرار میگرفتند تا مثلا ماندهگیری، انتقال وجه یا خدمات دیگر انجام دهند.
بنابراین تجهیزی به نام کشلس خودپرداز (Cashless ATM) طراحی شد؛ یعنی دستگاه ATM که خدمت وجه نقد را ارائه نمیدهد ولی سایر خدمات را ارائه میدهد؛ به فراخور بهروزرسانی فناوری، این خدمات توسعه پیدا کرد و حتی برای خدمت تایید و ثبت چک صیادی نیز از شبکه بانکی کمک گرفته شد تا در مجموعه خدماتشان از طریق دستگاههای خودپرداز ارائه دهند.
سوءاستفاده تبلیغاتی: با کش لس معاف از مالیات!
از این فضا، یکسری سوءاستفادههای تبلیغاتی هم صورت گرفت و نتیجه این شد که الان نهضتی ایجاد شده که میگوید اگر کشلس بگیرید، هم مانند پوز برای شما کار میکند و هم معاف از مالیات هستید. تقریبا همه ما این آگهیها را دیدهایم و تقریبا همه عزیزان در حوزه تخصصی بانکی، اشراف دارند که این موضوع از واقعیت به دور است.
علاوه بر اینکه رفتار تراکنشی انواع حسابها و حسابهای متصل به ابزار پرداخت رصد میشود، خود سازمان امور مالیاتی هم با منابع و دسترسیهایی که از طریق پروندههای مختلف دارد، این شفافیت را ایجاد میکند. درباره اینکه چرا بانک مرکزی در این حوزه ورود کرد باید عرض کنم ما آخر خردادماه، پروندههای مالیاتی عملکرد سال قبل (1401) از صنوف مختلف را داشتیم. آنچه در سال 1402 قرار است اتفاق بیفتد به تیر و مرداد سال بعد، موکول میشود.
این نگرانی وجود دارد که بسیاری افراد که قرار است وارد این فضا شوند، از آنها سوءاستفاده شود. بخش زیادی از این تجهیزات، تولید داخل نیست. الان شاهد هستیم بسیاری از آنها تجهیزات اندرویدی است و به نوعی پوزهای اندرویدی که نرمافزار آن تغییر کرده، با مرتبط کردن آن با سوئیچ کارت بانکی، امکان ارائه خدماتی مانند انتقال وجه به مقصد یک یا چند کارت ثابت، روی آن فراهم شده است.
نگرانی اول به خاطر صیانت از حقوق مشتریان از منظر کسبه و نگرانی دوم به خاطر صیانت از حقوق دارندگان کارت بود. الان طی خدماتی که از طریق این پوزها ارائه میشود، بدون اطلاع دارنده کارت، کارمزد انتقال وجه مستقیما به کارتهولدر منتقل شده است. نگرانی سوم ارزبری این تجهیزات بود. این نگرانیها موجب شد چارچوبها و خط قرمزهای بانک مرکزی را مجددا به شبکه بانکی منعکس و از ایجاد خسارت به این شبکه جلوگیری کنیم.
از این فضا، یکسری سوءاستفادههای تبلیغاتی هم صورت گرفت و نتیجه این شد که الان نهضتی ایجاد شده که میگوید اگر کشلس بگیرید، هم مانند پوز برای شما کار میکند و هم معاف از مالیات هستید. تقریبا همه ما این آگهیها را دیدهایم و تقریبا همه عزیزان در حوزه تخصصی بانکی، اشراف دارند که این موضوع از واقعیت به دور است.
با توجه به اظهارات این مقام مسئول در بانک مرکزیدرباره رواج فروش دستگاه های کش لس به نظر می رسد نهادهای نظارتی اعم از بانک مرکزی و متولیان امور تبلیغات کشور به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با استناد به قوانین و مقررات تبلیغاتی کشور درباره تبلیغات دروغین و فریبنده باید به این موضوع ورود کنند و ضمن برخورد با متخلفان، جلوی این اتفاق شوم که اقتصاد کشور در سطح کلان و کسب و کار مشتریان و کسبه نظام بانکی را در سطح خرد دچار مشکل می کند، بگیرند.
