اگر اهل گشت و گذار در شبکههای اجتماعی باشید، حتماً تبلیغات شارژ و اینترنت رایگان یا اپلیکیشنهای مختلف در این زمینه را دیدهاید. همان نقاط خطری که باید بیشتر درباره آنها بدانید. مدتهاست حرفهایی از سوی وزارت ارتباطات درباره تخلفات شرکتهای ارزش افزوده در ایران مطرح شده است. این شرکتها چه ارتباطی به ما دارند و چرا باید نگران شان باشیم؟
به گزارش تبلیغات نیوز، خدمات ارزش افزوده (Value Added Services) که به اختصار VAS نامیده میشوند، شامل مواردی غیر از خدمات استاندارد اپراتورها مانند تماس صوتی و پیامک معمول است و مهمترین موضوعات خدمات ارزش افزوده تلفن همراه، شامل اخبار، مسابقات و رأیگیری، تبلیغات موبایلی و اطلاعرسانی میشود
پس از اظهارات وزیر ارتباطات درباره دریافت لیست خدمات ارزش افزوده توسط کاربران، بسیاری از مشترکان به گرفتن #۶*۸۰۰* اقدام کرده و از هزینههایی که از طرف شان برای خدمات ارزش افزوده پرداخت شده، آگاه شدند.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات درباره اجرایی کردن وعده خود برای پایان دادن به کلاهبرداریها و دست کردن در جیب مردم، در توییتی با هشتکهای حقالناس و پایان وس نوشت: «پولهایی که برای شرکتهای ارزشافزوده در این چند سال از شما اخذشده را با #۶*۸۰۰* میتوانید ببینید. شکایتی هم داشتید لطفاً از طریق پیامک به ۸۰۰۷ بفرستید.»
بسیاری از کاربران پس از این اظهارات، اقدام به گرفتن این شماره کردند تا ببینند در این مدت چه هزینهای را خواسته یا ناخواسته به سرویسهای ارزش افزوده پرداخت کردهاند. با گرفتن این کد، پیامی از طرف اپراتور ارسال میشود که نتیجه ظرف حداکثر ۲۴ ساعت اعلام میشود.
البته به نظر میرسد به دلیل حجم بالای پیامهای ارسال به اپراتورها، در ابتدای ارسال این کد، پاسخگویی مناسبی به تمامی افرادی که درخواست آمار خدمات ارزش افزوده خود را داشتند، نشد. اما اکنون پس از شمارهگیری پیامکی از طرف سازمان تنظیم مقررات رادیویی برای مشترک ارسال و گفته میشود که پاسخ استعلام مجموع هزینههای پرداختی شما بابت خدمات ارزش افزوده چند تومان بوده و درصورت درخواست و ارسال عدد ۱ به شماره ۸۰۰۷ جزییات به شما اعلام میشود.
بنابراین حتی در صورتی که در ساعات ابتدایی اقدام به شمارهگیری کد مورد نظر کردید تا اسامی خدمات ارزش افزوده خود را بدانید اما پاسخی دریافت نکردید، دوباره به گرفتن این کد اقدام کنید و در صورتی که از هزینه و خدماتی که در این مدت به شما تحمیل شده، شکایت دارید، میتوانید آن را اعلام کنید.
خدمات ارزش افزوده (Value Added Services) که به اختصار VAS نامیده میشوند، شامل مواردی غیر از خدمات استاندارد اپراتورها مانند تماس صوتی و پیامک معمول است و مهمترین موضوعات خدمات ارزش افزوده تلفن همراه، شامل اخبار، مسابقات و رأیگیری، تبلیغات موبایلی و اطلاعرسانی میشود. خدمات ارزش افزوده میتواند توسط خود اپراتورها یا توسط شرکای ثالثی که بهعنوان تامینکننده محتوا (Content Provider) شناخته میشوند، انجام شود.
اگرچه استفاده از این خدمات ارزش افزوده باید اختیاری و توسط کاربر انتخاب شود، اما برخی از شرکتهای ارزش افزوده، کاربران را بدون آگاهی خودشان، به عضویت این سرویسها درآوردهاند. از آنجایی که این خدمات معمولاً هزینههای بالایی دارند، برای مثال ارسال یک پیامک ارزش افزوده به کاربر میتواند حداقل ۳۰۰ تومان هزینه داشته باشد، هزینههای زیادی که در قبوض کاربران سیمکارتهای دائمی آمده و یا سرویسهایی که موجب تمام شدن اعتبار سیمکارتهای اعتباری شده، اعتراض بسیاری از کاربران را در پی داشته است.
در مواردی مشاهده شده پیامکهای تبلیغاتی یا متن فریبنده از طریق پیامرسانهای اجتماعی یا سرشمارههای شخصی ارسال میشود که کاربران را تشویق میکند با ارسال کد، شارژ یا سرویس رایگان دریافت کنند و برخی از کاربران با اعتماد به این پیامها، موارد درخواستی در پیامک را انجام میدهند که در برخی موارد به ثبت و فعال شدن سرویس ناخواسته و متضرر شدن آنها منجر میشود.
مدتی پیش پروندهی یک تخلف در ارزش افزوده آشکار شد که موجب یک کلاهبرداری ۳۳ میلیارد تومانی از کاربرانی که بدون اطلاع در سرویسهای ارزش افزوده عضو شده بودند، شده بود که محمدجواد آذری جهرمی -وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات- در نهایت از بازگشت مبالغ کسر شده از حساب کاربران خبر داد. اما نارضایتی کاربران از روند دریافت هزینههای خدمات ارزش افزوده ادامه داشت و موجب شد وزیر ارتباطات تصمیم به تعطیلی این سرویسها بگیرد.
آذریجهرمی با هشتگ پایان VAS، در توییتر نوشته بود: «شاید وقتش رسیده باشد که به زودی «کل سرویسهای ارزش افزوده» را برای همیشه تعطیل کنیم. دوستان دیگر به یقین رسیدهاند که در مورد حقالناس هیچ خط قرمزی ندارم، مخصوصا اگر از جیب مردم دزدی شود.»
در دورههای گذشته در این پیامکها هیچ اشارهای به عضویت و محاسبه هزینه وجود نداشت و تعداد بسیار زیادی از مشترکین به این صورت برای دریافت خدمات عضو شدند. اما در حال حاضر نحوه ارسال پیامکهای مربوط به خدمات باید به گونهای باشد که هزینه و روش لغو عضویت آن در هر پیامک ارسالی درج شود. اپراتورها از سوی رگولاتوری ملزم شدند که در این باره به مشترکین اطلاعرسانی لازم را انجام دهند و همچنین به تمامی شرکتهای ارایهدهنده خدمات مبتنی بر محتوا برای انجام ندادن اینگونه تبلیغات اخطار جدی ارسال کنند.
پس از آن، حسین فلاح جوشقانی -رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی- با اشاره به اقدامات انجامشده برای مدیریت «وس» گفت: «تیم نظارتی ما برای افزایش نظارت بر حوزه سرویس ارزشافزوده در اپراتورها مستقر میشوند و همچنین اقدامات دیگری انجام میدهیم که بعد از به سرانجام رسیدن آن نتایج را اعلام خواهیم کرد.» آذریجهرمی نیز اعلام کرد: «در گام اول شفافسازی، اپراتورها را ملزم کردیم طی یک هفته به هر مشترک اعلام کنند در سه سال گذشته چه مبلغی از جیبشان برای خدمات وس و به حساب چه شرکتهایی رفته است.»
برآورد درآمد ۲۰۰۰ میلیارد تومانی وس
پیش از این ماجرا نیز جمال هادیان، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اواسط مهرماه امسال، با بیان اینکه به گفته مسئول سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، بیش از ۲۰۰۰ میلیارد تومان گردش مالی این خدمات است، بدون اینکه محتوای مناسب یا خدمات مناسب به کاربران ارائه دهند، گفته بود: این موضوع واقعا یک اجحاف بزرگ به مردم است و وزارت ارتباطات هم طبق وظیفه قانونی خود، برای احقاق حقوق مردم ایستاده تا روش ارائه و اطلاعرسانی این خدمات اصلاح یا کلا تعطیل شود و حاضر نیست به خاطر ملاحظهکاری یا مسائل سیاسی، از این حق مردم کوتاه بیاید.
به گفته هادیان، برای بخشی از این هزینه، شائبههایی وجود دارد که در راههای غیرمتعارفی صرف میشود. اگر هم این روزها حملات شدیدی در برخی از رسانهها به وزارت ارتباطات میبینیم، به این دلیل است که شاید احتمال قطع "وس" برای برخی افراد دردناک باشد، یعنی منبع درآمد اصلی را قطع کند و در نتیجه یکی از واکنشها به قطع درآمدهای ناسالم، تلاشهای تخریبی رسانهای است.
بنابر اظهارات وی، برخی از مردم که اطلاعات چندانی از حوزه این خدمات ندارند، ناخودآگاه عضو این خدمات میشوند، بدون اینکه از آن استفاده کنند و درنتیجه مبالغی از حساب آنها کم میشود و پول سرشاری به جیب ارائهکنندگان این خدمات میرود؛ چنین چیزی اصلا قابل قبول نیست و وزیر ارتباطات چندین بار اعلام کرده که یا باید این خدمات پایان یابد یا این روش اصلاح شود.
وی با بیان اینکه خدمات ارزش افزوده خدماتی بسیار مفصل است که اپراتورها در دنیا ارائه میدهند اظهار کرده بود: سازوکار "وس" در همه دنیا به صورت عمومی و هم اختصاصی در سازمانها استفاده میشود، اما سوءاستفاده از کماطلاعی مخاطبان در هیچ کجا رایج نیست.
به گفته هادیان یکی از مشکلاتی که این خدمات داشته، این است که وقتی شما به عضویت آن درمیآمدید، خروج از آن کار بسیار مشکل و پیچیدهای بود، از این جهت که کسی نتواند و یا کمتر رغبت کند از این سرویسها خارج شود. اما اکنون وزیر ارتباطات به رگولاتوری دستور داده با بررسی کامل، همه خدمات طی فرایندی قطع شود، سپس دوباره از کسانی که میخواهند این خدمات را دریافت کنند، نظر بخواهند، یک بار آنها موافقتشان را اعلام کنند و بار دوم نیز تاییدشان را بگیرند و وقتی مطمئن شدند، آنگاه خدمات ارائه شود.
رئیس مرکز روابط عمومی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در پاسخ به وجود منافع مالی از خدمات ارزش افزوده برای وزارت ارتباطات و اپراتورها نیز گفته بود: در این خدمات، هیچ منفعت مادی برای وزارت ارتباطات مترتب نیست و تنها برای اپراتورها و ارائهدهندگان این خدمات و اگر محتوای مناسبی داشته باشد، برای مردم منفعت دارد.
به گفته وی، شاید خیلیها اطلاع نداشته باشند که میتوانند همواره از #۸۰۰* برای اطلاع از اینکه عضو چه سرویس ارزش افزودهای هستند استفاده کنند و درنتیجه اگر اطلاع داشته باشند، میتوانند بلافاصله خدمات ناخواسته را لغو کنند. البته لغو آن در برخی موارد مشکل است و دالانهای پیچدرپیچی گذاشته شده تا خروج از این سیستم دشوار باشد، اما امیدوارم این موضوع حل شود.
گفتنی است وزیر ارتباطات دستور بررسی این موضوع و اصلاح روند موجود را ابلاغ کرده تا در مرحله نخست، سیستم عضویت و ارائه خدمات اصلاح شود و این خدمات به نحو عادلانه و مطلوب ادامه یابد و در غیر این صورت این خدمات کاملا متوقف خواهد شد.
