همه چیز درباره تحلیل تیزر و مستند «پورن استار»/ ایکسونامی؛ شاهکار بدون مجوز حوزه هنری تبلیغات اسلامی: از مقایسه ارتفاع مایوهای کنار ساحل در آمریکا تا ارتفاع مانتوها در ایران!

به گزارش تبلیغات نیوز، ماجرا از این قرار است حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی،  سه شنبه، 20 آبان ماه، بعد از پخش یک تیزر، مستندی را در سه سالن خود در تهران، مشهد و اصفهان اکران کرد که راوی آن یک پورن استار سابق است؛ پورن استاری که قرار است به مخاطب ایرانی از خاطراتش در این صنعت و تبعات بد آزادی‌های جنسی در آمریکا بگوید. این اقدام عجیب در حالی رخ می‌دهد که بنا بر اعلام سازمان سینمایی، این مستند فاقد پروانه نمایش است و اکران آن به لحاظ قانونی جرم محسوب می‌شود.

در این مستند، میشله بارن، پورن استار سابق آمریکایی جلوی دوربین قرار می‌گیرد و تجربه رسیدن به آزادی‌های جنسی در ایالات متحده را برای مردم ایران روایت می‌کند؛ روایتی که قرار است این بار از بیان یک پورن‌استار به مخاطب فارسی‌زبان بگوید که آزادی جنسی چه تبعات منفی در آمریکا داشته و در ایران همان مسیری که آمریکا رفته‌اند، در حال طی شدن است؛ از اندازه‌گیری ارتفاع مایوهای کنار ساحل در آمریکا و مقایسه آن با ارتفاع مانتوها در ایران تا آمار جنایتکاران حرام‌زاده در آمریکا و… که تقریباً همه از آن اطلاع دارند. 

ساخت این مستند بیش از دو سال زمان برده است و نسخه اصلی آن ۱۱۵ دقیقه است که نسخه ۹۰ دقیقه‌ای آن به نمایش درآمده است. این فیلم به «تغییرات فرهنگی آمریکا از دوره انقلاب جنسی تا امروز» پرداخته و آن را با «تغییرات فرهنگی در ایران» تطبیق داده است. ایکسونامی توسط موسسه فرهنگی هنری آوش تهیه شده است. محسن آقایی که از مستندسازان جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی است، نویسندگی و کارگردانی و محمدرضا بورونی، تهیه‌کنندگی این اثر را بر عهده دارند. در این خصوص رسانه های مختلف کشور نسبت به این اقدام واکنش های بسیاری نشان داده اند.

آغاز حاشیه ها با پوستر تبلیغاتی: از تصویر پورن استار تا اسحاق جهانگیری و احمدی نژاد

در این خصوص فرارو نوشت: «حاشیه‌های مستند "ایکسونامی" با پخش اولین پوستر آغاز شد. در این پوستر که بازیگر فیلم‌های مستهجن کنار میله استریپ دنس دیده می‌شد، بدنش با ماژیک سیاه شده بود. البته نکته عجیب تر، تصاویر استفاده شده باراک اوباما، اسحاق جهانگیری، مرلین مونرو، احمدی نژاد، گوگوش، تد باندی (تبهکار معروف آمریکایی)، آلفرد کینزی و هیو هفنر در گوشه این پوستر بود که کاربران فضای مجازی طراحی عجیب این پوستر را دلیلی برای خودنمایی و تحریک بیشتر تماشگران برای دیدن مستند برشمردند.

اما حاشیه اصلی، حضور یک پورن استار به عنوان راوی یک مستند بود. میشله بارن، بازیگر سابق فیلم‌های مستهجن که نقش راوی را ایفا می‌کند، سعی دارد به تبعات آزادی‌های جنسی در آمریکا برای مخاطب ایرانی بپردازد. البته در این مستند جنبش‌ها و جنایات جنسی در آمریکا نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. این در حالی ست که بسیاری از کاربران فضای مجازی نوشته اند که چرا باید مرجعیت فکری را به یک پورن استار سپرد و برخی هم به عدم امکان تطابق تغییرات فرهنگی آمریکا و ایران اشاره کرده اند.

نکته قابل تاملی که پس از اکران مستند "ایکسونامی" از سوی تماشاگران مطرح شد، حضور یک دقیقه‌ای بازیگر مشهور فیلم‌های مستهجن در طول مستند است. تماشاگران می‌گویند که این بازیگر بر خلاف تبلیغاتی که برای مستند مبنی بر روایت خاطرات یک پورن استار شکل گرفته، بسیار کوتاه است و صرفاً برای تحریک تماشگران به دیدن مستند گنجانده شده است.»

تحلیل تیزر پورن استار: فیلمی با تبلیغات متفاوت
یورونیوز نیز با تیتر «ایکسونامی؛ رضایت «ارزشی‌ها» از شکستن تابوهای جنسی در ایران» به تحلیل ماجرای تبلیغات و مستند جنجالی پورن استار پرداخت تیزر ۱ دقیقه و ۴۵ ثانیه‌ای این فیلم با جمله‌ای اغواگر آغاز می‌شود: «تماشای این فیلم به بیماران قلبی، زنان باردار، علمای اسلام، زود رنج‌ها، زیر ۱۸ ساله‌ها، کلا هیچکس توصیه نمی‌شود.» سپس زنی مقابل دوربین می‌آید و خطاب به تماشاگر می‌گوید که «برای اولین بار در تاریخ، فردی مثل من، مستقیما و بطور انحصاری با شما صحبت می‌کنه، به ویژه برای جوانان شما، شما مردم ایران».

تیزر با پخش تصاویری ادامه می‌یابد که هر کدام از آنها بحث‌های بسیاری را برای سال‌ها در جامعه ایران بوجود آورده است؛ از تصاویر سرکوب اعتراضات گرفته تا فرح پهلوی و زنان قاجار، حضور زنان در ورزشگاه‌ها، صحنه‌های اعدام و دختران خیابان انقلاب.

زن راوی بار دیگر ظاهر می‌شود و این بار می‌گوید: «این رویداد که من امروز اینجا در حال صحبت با شما هستم، یک رویداد حماسی بی‌نظیر در روابط دیپلماتیک دو کشور ماست….» و در نهایت با افتخار خود را یک «پورن استار» معرفی می‌کند که می‌خواهد «خاطراتش» را با تماشاگر در میان بگذارد.

روی پوستر فیلم نیز علاوه بر تصویر این زن پورن استار که «میشله بارن» معرفی شده و کنار میله استریپ دنس ایستاده، چهره‌هایی همچون مریلین مونرو و باراک اوباما و گوگوش از یکسو و محمود احمدی نژاد و اسحاق جهانگیری از سوی دیگر دیده می‌شود و درنهایت نیز در متنی با رنگی متفاوت اعلام می‌شود: «یک پورن استار آمریکایی از خاطراتش برای ایرانیان می‌گوید». پوستر و تیزری مهیج که گفته می‌شود در جذب تماشاگران به سینماها نقش مهمی داشته است.

تیتراژ تحریک کننده؛ غیر قانونی و بدون مجوز

تابناک با تیتر «پخش غیرقانونی مستندی با روایت یک پورن استار در حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی!» نوشت: «پرسش اساسی این است: چرا یک پورن استار سابق آمریکایی که صرف حضورش یعنی سرچ سوابقش توسط جوانان کنجکاو و رفتن سراغ فیلم‌ها و تصاویر دوران فعالیتش در ایران عرصه و… به عنوان گزینه روایت چنین مستندی انتخاب شده است؟ شاید این پرسش به نوعی با تیتراژ تیزر این مستند که در آن تأکید شده، «تماشای این مستند به علمای اسلام، زودرنج‌ها، زنان باردار، زیر 18 ساله‌ها، بیماران قلبی، کلاً هیچ‌کس توصیه نمی‌شود»؛ تعابیری که نشان می‌دهد هدف دیده شدن به هر قیمتی ولو استفاده از پورن استار بوده است!

ساخت این مستند را می‌توان در تداوم ساخت مستندهای جنسی نظیر انقلاب جنسی ساخته پسر جواد شمقدری رئیس پیشین سازمان سینمایی تلقی کرد؛ مستندهایی که حرف‌های تکراری درباره آزادی‌های جنسی و آثار آن را با روکش براق جنسی بیان و بیشتر از این بستر برای دیده شدن استفاده می‌کنند، تا آنکه حرف تازه‌ای برای آشنایان به عرصه‌ها و اندک تأثیری در تغییر فضا داشته باشند. ظاهراً در این زمینه نیز موفق بوده‌اند و این فیلم‌ها به واسطه تمرکزشان بر مسائل جنسی مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفتند، کما اینکه اگر فیلم پورن نیز پخش و سپس در نفی آن سخن گفته شود، مورد توجه قرار می‌گیرد!

در پوستر این مستند برای دیده شدن بیشتر، بازیگر فیلم‌های جنسی به «استریپر پول یا دنسینگ پول» یا میله استریپ دنس دیده می‌شود که مثلاً بدنش با ماژیک سیاه شده است! همچنین در این پوستر از تصاویر اسحاق جهانگیری، باراک اوباما، گوگوش، احمدی نژاد و مرلین مونرو استفاده شده تا برای تماشاگر بیشتر تحریک‌کننده باشد و به اکران این فیلم بیاید اما بر اساس اطلاعات «تابناک»، نهادی دینی همچون حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی که رگ گردن مسئولانش برای «خانه پدری» و «مطرب» بیرون زده بود، متولی رونمایی از آن هستند.»

وزارت ارشاد: غیرقانونی است، جلوگیری شود

با وجود آنکه مجوز مکتوبی برای اکران این مستند صادر نشد و حتی سازمان سینمایی در نامه‌ای به مدیرکل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، از او خواسته تا اطلاع ثانوی و صدور پروانه نمایش، از نمایش این مستند در سینما هویزه مشهد متعلق به حوزه هنری جلوگیری به عمل آید، این مستند در سینما هویزه به صورت غیرقانونی اکران شد. در متن نامه فرجی که به تاریخ 19 آبان و یک روز قبل از اکران خطاب به مدیرکل درج شده، تکلیف تعیین شده و مشخص نیست این اقدام غیرقانونی چگونه با وجود این نامه در سینمای حوزه هنری رخ داده است.اما  در این رابطه  مدیر سینما هویزه مشهد گفته که این نمایش خصوصی بوده و نیازی به دریافت مجوز نداشته است.

عصر ایران هم با تیتر «اکران خاطرات پورن استار؛ اعلام خودمحتاری «حوزه هنری» در سینما!» نوشت: «نکته جالب توجه این است که فارغ از خود فیلم و موضوع آن، بهرحال هر فیلمی که در سالن سینما به شکل اکران عمومی و یا حتی نمایش خصوصی نمایش داده می‌شود بر اساس قانون باید از سازمان سینمایی مجوز دریافت کند.

بهرحال مجرای قانونی نمایش یک فیلم کسب مجوز از اداره نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی است، حال این اقدام حوزه هنری که فیلمی را به دلیل اینکه از تولیدات خودش است در 3 شهر مجزا همزمان نمایش می‌دهد و اصطلاحا برای سازمان سینمایی و وزارت ارشاد تره هم خرد نمی‌کند بدعتی جدید است.

حوزه هنری حدود 100 سالن در سراسر کشور در اختیار دارد اگر روزی تشخیص دهد یک محصول سینمایی خودش را در این سالن‌ها به نمایش بگذارد باز می‌تواند بر همین اساس عمل کرده و استدلال کند فیلم را خودمان ساخته‌ایم و سالن هم داریم و آنرا نمایش می‌دهیم دیگر چه ربطی به وزارت ارشاد دارد؟ از طرف دیگر بسیاری فیلمسازان هستند که فیلم آنها به هر دلیلی مجوز نگرفته است آیا آنها هم می‌توانند بدون کسب مجوز فیلم را در یک سالن نمایش دهند همان گونه که سازندگان فیلم «ایکس سونامی» این کار را انجام داده‌اند؟ آیا قوانین صدور مجوز برای تمام فعالان سینمای ایران است یا اینکه این قوانین برای همه است ولی عده‌ای از پایبند بودن به آن مستثنی هستند!

صف بلیت گسترده و ستایش ارزشی‌ها از «ایکسونامی»
واکنش‌ها به اکران این فیلم در ایران بسیار گسترده بود. تماشاگران اکران روز دوشنبۀ این فیلم، علاوه بر شماری از طلاب، عمدتاً افرادی وابسته به جناح‌های محافظه‌کار کشور بودند. چهره‌هایی که اصطلاحاً ارزشی خوانده می‌شوند. استقبال این گروه از اکران این فیلم قابل توجه، و پیام‌های آنها در شبکه‌های اجتماعی نیز بیانگر تحسین سازندگان فیلم بود. استقبال از این مستند در مشهد تا جایی بود که اکران آن به سانس دوم هم کشیده شد.

یکی از ستایش کنندگان این فیلم محمدصالح مفتاح، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول فردانیوز و معاون رسانه، فرهنگ‌سازی و آموزش ستاد امر به معروف و نهی از منکر بود که در صفحۀ توییتر خود می‌نویسد: «چند روز پیش ایکسونامی رو دیدم؛ بسیار خوبه و باید به سازندگان آن تبریک بگم؛ کار پخته با یک شروع طوفانی… انقلاب جنسی به روایت یک پورن‌استار!»

تحلیل بی بی سی از پورن استار در کنار برج نرامپ

بی بی سی هم با تیتر «ایکسونامی؛ 'خاطرات یک پورن استار'، جنجال‌های نمایش یک فیلم در ایران» نوشت: احتمالا سازندگان فیلم "ایکسونامی" با کنار هم گذاشتن حرف ایکس که اشاره به فیلم‌های پورن دارد و کلمه سونامی که به معنی موج سهمگین ایجاد شده از زلزله قوی است (ایکس سونامی) تلاش کرده‌اند با ترسیم تاریخچه‌ای از تغییرات سبک زندگی در آمریکا در مورد احتمال بروز چنین تغییراتی به مخاطب ایرانی هشدار دهند. در ابتدای تیزر این فیلم نوشته شده که "تماشای این فیلم به زیر هجده ساله‌ها، زنان باردار و علمای اسلام توصیه نمی‌شود" هنرپیشه زن راوی فیلم در تیزر تبلیغاتی در حالی که در کنار ورودی برج ترامپ ایستاده رو به دوربین چشمک می‌زند و می‌گوید "حالا این پورن استار می‌خواهد بعضی از خاطراتش را با شما در میان بگذارد."

ضمن اینکه خبرگزاری ایرنا در گزارشی انتقادی به اکران این فیلم در مشهد اشاره کرده و نوشته است: "این در حالی است که بسیاری از فیلم‌ها و کنسرت‌ها به دلیل فشار نهادها و افراد خاص در شهر مشهد امکان برگزاری و نمایش ندارند و سینماهای حوزه هنری نیز در مواردی از اکران برخی فیلم‌ها خودداری می‌کنند."

انتقاد یک کارگردان

همچنین اعتماد آنلاین از انتقاد «مینا اکبری» کارگردان مستند میدان جوانان سابق به پخش مستند زندگی یک پورن استار در مشهد و ممنوعیت پخش مستندی درباره شهید هاشمی خبر داد. مینا اکبری کارگردان مستند میدان جوانان سابق در حساب توییتری خود نوشت: «رونمایی ازمستندی درباره پورن‌استارآمریکایی درسینماهویزه مشهد!این خبرواقعیه.اینستاگرام خودسینماگذاشته. بیاید فراموش نکنیم که روزی درکشورمان،روایت چندروزنامه‌نگار«میدان جوانان..»وزندگی شهیدهاشمی در«زیرصفرمرزی» پایین کشیده شد تا خاطرات پورن‌استارامریکایی رایگان روی پرده حوزه هنری برود.»

رکورد عجیب پورن استار در گوگل

رکنا با اشاره به زاویه ای دیگر از بازتاب این مستند نوشت: همزمان با نمایش فیلم "خاطرات یک پورن‌ استار" در مشهد، سرچ این عبارت در گوگل رکورد عجیبی را ثبت کرد .در این مستند با عنوان «ایکسونامی» که دو روز گذشته در شهرهای تهران، مشهد و اصفهان رونمایی شد یک پورن استار آمریکایی از تجربیاتش گفت.

همه اینها در حالی است که جنجال پخش مستند پورن استار و تیزر متفاوت و پوستر تحریک آمیز آن که ممنوعیت بالای 18 سال را یادآوری می کند، مورد بحث محافل سیاسی مختلف از موافقان غالبا اصولگرا تا منتقدان غالبا اصلاح طلب است.