تبلیغات نیوز- در پشت درخشش چتباتهای هوشمند و وعدههای بزرگ درباره آینده دیجیتال، نبردی خاموش بر سر تریلیونها دلار سرمایه در جریان است. هوش مصنوعی که قرار بود موتور تازه بهرهوری جهانی باشد اکنون با پرسشی بزرگ روبهرو شده است آیا این موج آغاز یک عصر طلایی فناوری است یا حبابی که ترکیدن آن میتواند اقتصاد جهان را تکان دهد؟
نخستین ترک روی دیوار رؤیا
ژانویه ۲۰۲۵ نقطهای بود که آرامش بازار فناوری برای لحظاتی شکست. تیمی ناشناخته در چین با بودجه ۵٫۶ میلیون دلاری مدل متنباز دیپسیک را عرضه کرد. مدلی که توانایی و کارایی آن همتراز با مدلهای پیشرفته آمریکایی ارزیابی شد.
واکنش بازار سریع و سنگین بود. در کمتر از ۲۴ ساعت ۵۸۸ میلیارد دلار از ارزش سهام انویدیا از بین رفت.
دیپسیک تنها یک محصول جدید نبود. این اتفاق شکافی را در دیوار بلند سرمایهگذاری هوش مصنوعی ایجاد کرد و نشان داد وابستگی شدید این صنعت به سختافزارهای گرانقیمت میتواند به نقطه آسیبپذیر آن تبدیل شود.
شهرهای دیجیتال با پایههای میلیارد دلاری
غولهای فناوری سیلیکونولی طی سالهای اخیر تصویری از آیندهای ساختهاند که در آن ماشینهای هوشمند بخش بزرگی از زندگی و کسبوکار انسان را مدیریت میکنند.
برای رسیدن به این تصویر شرکتها تریلیونها دلار صرف خرید تراشههای پیشرفته و ساخت دیتاسنترهای عظیم کردهاند.
اما پشت این سازههای دیجیتال پرسشی بزرگ شکل گرفته است. آیا درآمدهای آینده توان جبران هزینههای امروز را خواهند داشت؟
سایهای از دوران داتکام
واژه حباب هوش مصنوعی بسیاری را به اواخر دهه ۹۰ میلادی بازمیگرداند. دورهای که اینترنت مانند موجی عظیم بازارهای مالی را فرا گرفت و بسیاری از شرکتها تنها با داشتن نامی مرتبط با داتکام ارزشهای نجومی پیدا کردند.
سرمایهها به سمت وعدههای آینده حرکت کردند و معیارهایی مانند سودآوری و جریان نقدی برای مدتی در حاشیه قرار گرفتند.
با این حال بازار هوش مصنوعی تفاوتهایی مهم با آن دوران دارد. غولهای امروز فناوری مانند مایکروسافت گوگل انویدیا و متا شرکتهایی با درآمد واقعی زیرساختهای تثبیتشده و مدلهای کسبوکار قدرتمند هستند.
تراشههایی که زمان را تعقیب میکنند
در دوران داتکام کابلهای فیبر نوری که در اوج هیجان ساخته شدند پس از سقوط بازار همچنان باقی ماندند و سالها بعد به زیرساخت اصلی اینترنت تبدیل شدند.اما داستان سختافزار هوش مصنوعی متفاوت است.پردازندههای پیشرفته عمر کوتاهتری دارند و اگر نتوانند در چند سال آینده درآمد مورد انتظار ایجاد کنند ارزش اقتصادی آنها کاهش خواهد یافت.این تفاوت یکی از نگرانیهای اصلی درباره سرمایهگذاری عظیم روی زیرساختهای هوش مصنوعی است.
چرخه پنهان پول در کارخانههای هوشمند
یکی از بحثهای مهم درباره بازار هوش مصنوعی به ساختار مالی این صنعت بازمیگردد.شرکتهای بزرگ ارائهدهنده خدمات ابری مانند مایکروسافت و آمازون میلیاردها دلار در استارتاپهای هوش مصنوعی مانند اپن ای آی و آنتروپیک سرمایهگذاری میکنند.
بخشی از این سرمایهها دوباره برای خرید توان پردازشی و خدمات ابری به همین شرکتهای زیرساختی بازمیگردد.این چرخه بسته نگرانیهایی درباره شکلگیری درآمدهای مصنوعی و فاصله میان گردش سرمایه و درآمد واقعی ایجاد کرده است.
وامهایی روی شانه تراشهها
شرکتهای نئوکلاود برای خرید تراشههای گرانقیمت انویدیا به بازارهای اعتبار خصوصی روی آوردهاند.در این مدل برخی تراشهها به عنوان وثیقه وامهای سنگین استفاده میشوند.طبق گزارش تحقیقی مؤسسه وندربیلت این ساختار شباهتهایی با سازوکارهای مالی دارد که در بحران سال ۲۰۰۸ نقش داشتند.کاهش تقاضا یا افت ارزش سختافزارها میتواند زنجیرهای از فشارهای مالی را به وجود آورد.
دو روایت از آینده هوش مصنوعی
در یک سوی میدان گروهی از اقتصاددانان و تحلیلگران معتقدند انتظارات بازار از توان اقتصادی هوش مصنوعی بیش از واقعیت رشد کرده است.دارون عجماوغلو اقتصاددان برجسته و برنده جایزه نوبل دانشگاه امآیتی تخمین میزند در ۱۰ سال آینده اتوماسیون کمتر از ۵ درصد مشاغل توجیه اقتصادی خواهد داشت و تأثیر هوش مصنوعی بر رشد تولید ناخالص داخلی آمریکا کمتر از ۰٫۹ درصد خواهد بود.جیم کوولو رئیس بخش تحقیقات سهام گلدمن ساکس نیز معتقد است پیچیدگیهای فنی و محدودیتهای زنجیره تأمین میتواند کاهش مداوم هزینههای هوش مصنوعی را دشوار کند.
در سوی دیگر مدیران فناوری و مشاوران مدیریت هوش مصنوعی را فناوری عمومی مشابه برق و موتور بخار میدانند. آنها معتقدند ارزش واقعی این فناوری در سالهای آینده و با تغییر شیوه کار سازمانها آشکار خواهد شد.
میان انقلاب و اصلاح تاریخی
شرکت مککینزی پیشبینی کرده است هوش مصنوعی مولد میتواند ارزش اقتصاد جهانی را ۲٫۶ تا ۴٫۴ تریلیون دلار افزایش دهد.
اما بازارهای مالی همیشه با منطق آینده حرکت نمیکنند. فاصله میان بازگشت سرمایه بلندمدت و تعهدات مالی کوتاهمدت میتواند نقطه آغاز بحرانهای ناگهانی باشد.
اگر اصلاحی در بازار رخ دهد ممکن است ابتدا شرکتهای کوچکتر فعال در زیرساخت هوش مصنوعی آسیب ببینند و غولهای فناوری مجبور به کاهش هزینههای سرمایهای شوند.
اقتصاد جهان پشت یک انتخاب بزرگ
تمرکز شدید سرمایه در چند شرکت بزرگ فناوری باعث شده هر لرزش در این ستونهای دیجیتال اثر گستردهتری بر بازار داشته باشد.سرمایهگذاری صندوقهای بازنشستگی سرمایهگذاران نهادی و بانکها در بخشهایی مرتبط با دیتاسنترها و زیرساخت هوش مصنوعی نگرانی درباره سرایت احتمالی بحران را افزایش داده است.
برخی کارشناسان پیشنهاد کردهاند برای این صنعت مرزهای روشنتری میان توسعه مدلهای هوش مصنوعی و مالکیت زیرساختهای پردازشی ایجاد شود.
آیندهای که هنوز نوشته نشده است
هوش مصنوعی بدون تردید یکی از فناوریهای تعیینکننده قرن حاضر خواهد بود.اما پرسش اصلی همچنان باقی است. آیا سرمایههای عظیم امروز پایههای یک تحول تاریخی را میسازند یا دیواری از انتظارهای بیش از اندازه که روزی فرو خواهد ریخت؟
شاید سالها بعد این دوره به عنوان آغاز بزرگترین تحول فناوری شناخته شود.شاید هم تاریخ آن را نمونهای دیگر از زمانی بداند که بازار پیش از واقعیت حرکت کرد.آنچه مسیر آینده را تعیین میکند فناوریهایی هستند که پس از هیجان اولیه بتوانند مسئلهای واقعی از زندگی انسانها را حل کنند.
منبع:انتخاب
