تبلیغات نیوز- دو دهه گذشته برای صنعت روغن نباتی ایران روایت عبور از محدودیتها و سیاستهای متغیر بوده است. صنعتی که از خطوط تولید کوچکتر آغاز کرد و امروز با چالشی بزرگتر روبهرو شده است. حفظ رشد در بازاری که قواعد آن در حال تغییر است.
روایت رشد یک صنعت در قاب آمار
آمارهای رسمی انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران تصویری روشن از مسیر طیشده این صنعت ارائه میدهد. تولید روغن نباتی کشور از یک میلیون و ۴۶۵ هزار تن در سال ۱۳۸۴ به ۲ میلیون و ۱۴۲ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
این افزایش تولید نشاندهنده توسعه ظرفیتهای صنعتی و تلاش کارخانهها برای پاسخگویی به نیاز بازار داخلی بوده است. اما پشت این رشد عددی داستانی پیچیدهتر از افزایش ظرفیت تولید وجود دارد. داستانی که با سیاستهای ارزی و دسترسی به مواد اولیه گره خورده است.
سالهای حمایت با ارز ترجیحی
از سال ۱۳۹۷ و همزمان با آغاز دور جدید تحریمها، تأمین روغن خام با استفاده از ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی وارد مرحله تازهای شد. این سیاست در ادامه با ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی ادامه پیدا کرد.
این حمایت ارزی مانند یک موتور محرک برای صنایع روغن نباتی عمل کرد و امکان تأمین مواد اولیه با هزینه پایینتر را فراهم ساخت. در همین دوره صنایع وابسته مانند شیرینی و شکلات نیز توانستند مسیر توسعه تولید و صادرات را دنبال کنند.
اما این مسیر بدون هزینه نبود. فاصله میان قیمت داخلی و بازار کشورهای اطراف زمینهساز شکلگیری جریانهای غیررسمی خروج کالا شد و بخشی از بازار را با چالش قاچاق مواجه کرد.
صنعتی میان حمایت و واقعیت بازار
صنعت روغن نباتی در سالهای گذشته میان دو جریان حرکت کرده است. از یک سو حمایتهای دولتی امکان استمرار تولید را فراهم کرده و از سوی دیگر وابستگی به سیاستهای ارزی چالشهایی برای برنامهریزی بلندمدت ایجاد کرده است.
این شرایط نشان میدهد آینده صنعت تنها به میزان تولید وابسته نیست. بلکه به توانایی شرکتها برای سازگاری با شرایط جدید اقتصادی نیز بستگی دارد.
آزمون بزرگ پس از تغییر سیاستها
حذف ارز ترجیحی در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ نقطه عطفی برای این صنعت به شمار میرود. با نزدیک شدن نرخ واردات روغن خام به نرخهای واقعی بازار. ساختار هزینه تولید و رفتار مصرفکنندگان وارد مرحله تازهای خواهد شد.
سال ۱۴۰۵ نخستین دورهای است که میتواند تصویر دقیقتری از پیامدهای این تغییر ارائه دهد. دورهای که مشخص خواهد کرد صنعت روغن نباتی تا چه اندازه توانسته خود را با شرایط جدید هماهنگ کند.
آیندهای فراتر از حمایتهای گذشته
دو دهه تولید روغن نباتی در ایران بازتابدهنده مسیری میان رشد صنعتی و تغییرات اقتصادی است. تجربه این سالها نشان میدهد صنایع غذایی برای ادامه حرکت خود نیازمند ترکیبی از بهرهوری. سرمایهگذاری و سیاستگذاری پایدار هستند.اکنون صنعت روغن در برابر یک پرسش مهم قرار گرفته است. آیا میتواند بدون تکیه بر حمایتهای ارزی گذشته مسیر رشد خود را ادامه دهد؟پاسخ این پرسش میتواند فصل تازهای از تاریخ این صنعت را رقم بزند.
صنعت روغن نباتی ایران طی ۲۰ سال گذشته رشد قابل توجهی در تولید تجربه کرده است. اما تغییر سیاستهای ارزی در سال ۱۴۰۴ این صنعت را وارد مرحلهای تازه کرده است. مرحلهای که در آن رقابتپذیری. مدیریت هزینه و نوآوری نقش تعیینکنندهتری خواهند داشت.
